ارزش ذاتی سهام چگونه محاسبه می شود؟


صفحه مربوط به معاملات سهام شرکت حمل و نقل بین‌المللی فارس

ارزش واقعی سهام چقدر است؟

دنیای اقتصاد– «هر دارایی ارزشی دارد؛» این عبارت متداولی است که در مباحث اقتصادی به عنوان یک اصل پذیرفته شده از آن یاد می‌شود. در بورس تهران هم این اعتقاد وجود دارد که هر چند قیمت سهم با ارزش واقعی آن در هر لحظه برابر نیست، اما قیمت سهام در بلند مدت به سمت ارزش ذاتی خود حرکت می‌کند؛ بنابراین همواره کفه ترازوی ارزش ارزش ذاتی سهام چگونه محاسبه می شود؟ واقعی نسبت به خبرهای غیررسمی در بورس سنگینی بیشتری داشته و به همین دلیل سرمایه‌گذاران این روزها نسبت به ارزش ذاتی سهام توجه بیشتری از خود نشان می‌دهند.

بررسی مقوله «ارزش ذاتی» در بورس تهران
ارزش واقعی سهام چقدر است؟

گروه بورس- : در بورس تهران با دامنه نوسان محدود چهار درصدی و مهمان ناخوانده‌ای به نام حجم مبنا با پدیده‌ صف‌های خرید و فروش مواجه هستیم که همین عامل ناپایدار برای بسیاری از نوسان‌گیران و سهامداران غیرحرفه‌ای، ملاک ورود یا خروج از سهام شرکت‌ها است؛ اما سهامداران باتجربه همواره به دنبال معیاری محکم‌تر برای تشخیص بهترین لحظه‌های خرید و فروش هستند.
یکی از بهترین معیارها برای تصمیم‌گیری در این مورد، توجه به ارزش ذاتی و تفاوت آن با قیمت روز سهام است.
اما ارزش ذاتی یا همان ارزش واقعی سهام در بورس تهران چقدر است و چگونه می‌توان آن را تعیین کرد؟ پاسخ به این سوال‌ها به همراه تحلیل آخرین وضعیت بازار سرمایه کشور به لحاظ ارزش ذاتی، موضوع گفت‌وگوی ما با کارشناسان در این گزارش است.

روش‌های محاسبه ارزش ذاتی
دکتر محمد اقبال‌نیا، از کارشناسان ارشد بازار سرمایه، در گفت‌وگو با خبرنگار ما به تشریح مفهوم ارزش ذاتی پرداخت و گفت: ارزش ذاتی در واقع همان ارزش واقعی هر سهم است که در نتیجه تجزیه و تحلیل عوامل موثر بر وضعیت یک شرکت پس از محاسبات دقیق به دست می‌آید.
اقبال‌نیا در ادامه به روش‌های مختلف ارزش‌گذاری سهام اشاره کرد و گفت: برای محاسبه ارزش ذاتی سهام روش‌های مختلفی وجود دارد که از رایج‌ترین آنها که در بیشتر بورس‌های دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرد، تعیین جریانات نقدی آتی سهام است که این متغیر می‌تواند سودهای تقسیمی یا جریانات نقدی آزاد باشد.
وی در ادامه افزود: علاوه بر این، مدلی که تحلیلگران برای کشف ارزش ذاتی شرکت‌های سودآور استفاده می‌کنند، روش تنزیل سود نقدی آتی است که به «روش گوردون» معروف است.
وی ادامه داد: در این مدل، نرخ تنزیل بسیار تاثیرگذار است و ارزش سهام متناسب با آن کم یا زیاد خواهد شد؛ این نرخ تحت تاثیر عواملی از جمله نرخ در بازار پول (سپرده بانکی) قرار دارد.
اقبال‌نیا در ادامه افزود: نرخ بازده مورد انتظار سهامداران (نرخ تنزیل) از ترکیب نرخ بازده بدون ریسک که در بازار پول تعیین شده و صرف ریسک به دست می‌آید که صرف ریسک (یعنی رقمی که سرمایه‌گذار مازاد بر سود بدون ریسک مطالبه می‌کند تا حاضر به سرمایه‌گذاری شود) نیز خود تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار دارد. از جمله این عوامل می‌توان به نوع صنعت، ثبات سودآوری و چشم‌انداز صعودی یا نزولی عملکرد آن اشاره کرد.
وی در ادامه گفت: از مجموعه این عوامل، نرخ تنزیل سود به دست می‌آید که براساس آن می‌توان سودهای آتی را تنزیل کرد و به محاسبه ارزش واقعی سهام پرداخت.

فرصتی برای شکار سهام ارزان
دکتر اقبال‌نیا در ادامه سخنانش به رابطه قیمت سهام و ارزش ذاتی اشاره کرد و گفت: معیار کلی برای سنجش رابطه میان قیمت سهام و ارزش ذاتی، مقایسه P/E بازار سرمایه با بازار پول است.
این کارشناس ارشد بازار سرمایه در ادامه افزود: نرخ 16 درصدی سود بانکی به این معناست که P/E بازار پول در حدود مرتبه 6 است، یعنی اگر فردی به جای بورس در بازار پول سرمایه‌گذاری کند، حدود 6 سال زمان می‌برد تا سرمایه وی دو برابر شود.
وی گفت: چون در بازار پول نرخ سود ثابت است و انتظار رشد وجود ندارد، اگر شرکت‌های بورسی فعال در بازار سرمایه طرح‌های توسعه داشته باشند، چشم‌انداز سودآوری آتی آنها افزایش می‌یابد و در نتیجه P/E بازار بورس بالاتر از سپرده‌های بانکی خواهد بود.
اقبال‌نیا در ادامه افزود: در حال حاضر، قیمت سهام در بازار سرمایه در مجموع متعادل یا کمتر از ارزش ذاتی خرید و فروش می‌شود و در این میان، سهام برخی از شرکت‌ها بسیار پایین‌تر از ارزش ذاتی خود معامله می‌شوند.
این کارشناس افزود: در واقع شرایط کنونی بازار سرمایه فرصت مناسبی برای خرید سهام توسط سرمایه‌گذارانی است که نگاه میان‌مدت یا بلندمدت دارند.

نقش مالکان عمده در رفتار سهام
اقبال‌نیا در ادامه به هیجانات مقطعی در بورس تهران اشاره کرد و گفت: برخی مواقع موج هیجانات بر بازار حکمفرما می‌شود و براساس این هیجانات، قیمت سهام افزایش یا کاهش می‌یابد که این نوسانات قیمت در بلندمدت اصلاح شده به روند طبیعی خود بازگشته و به سمت ارزش ذاتی میل می‌کند.
وی در ادامه به نقش شایعات اشاره کرد و گفت: شایعات در کوتاه‌مدت هیجاناتی را ایجاد می‌کنند؛ به طوری که ناگهان قیمت سهام را در جهت افزایش یا کاهش چشمگیر هدایت می‌کنند.
اقبال‌نیا افزود: با توجه به اینکه عمر شایعات کوتاه است، افراد تدریجا براساس گزارش‌ها و عملکرد شرکت واقعی بودن آن شایعه پی می‌برند و به این ترتیب این رشد یا کاهش قیمت صوری اصلاح می‌شود.
اقبال‌نیا در ادامه بیان کرد: همچنین سهامداران عمده و مطلع و آن دسته که فعالیت حرفه‌ای‌تری در بازار دارند و از وضعیت شرکت اطلاعات کافی دارند از ایجاد شایعه و تاثیر آن بر سهام ممانعت می‌کنند و به این ترتیب روند قیمت سهام را با مدیریت خود به روال منطقی سوق می‌دهند.
وی افزود: این دسته از سهامداران در مواقع لزوم با عرضه سهام باعث انسداد روند افزایش قیمت یا برخی اوقات با خرید سهام مانع از افت قیمت غیرمنطقی شده و به تعادل بازار کمک می‌کنند.
اقبال‌نیا ادامه داد: این در حالی است که آن دسته از شرکت‌هایی که سهامدار عمده منفعل دارند، از شایعات آسیب‌پذیری بیشتری دارند.
وی خاطرنشان کرد: نقش گروه‌های سفته‌باز را نیز نباید فراموش کرد؛ هدف این گروه، شرکت‌هایی است که سهامداران عمده فعال ندارند و با ایجاد شایعه باعث افزایش یا کاهش بی‌رویه قیمت سهام می‌شوند و در این مرحله چون سهامدار عمده وارد فعالیت نمی‌شود، این افراد به هدف خود که همان ایجاد نوسانات غیرواقعی موقت است، می‌رسند.

صنایع ارزان و گران فعلی بورس
این کارشناس ارشد بازار سرمایه، در ادامه سخنانش به برخی صنایع بورسی که کمتر یا بیشتر از ارزش ذاتی خود معامله می‌شوند، اشاره کرد و گفت: صنایع پتروشیمی، ساختمانی، سیمانی و خدمات فنی و مهندسی از جمله صنایعی هستند که کمتر از ارزش ذاتی خود معامله می‌شوند، این در حالی است که صنعت بیمه و برخی از کانی‌های غیرفلزی بالاتر از ارزش ذاتی خود دادوستد می‌شوند.
اقبال‌نیا در خاتمه به تاثیر دید بلندمدت در سرمایه‌گذاری اشاره کرد و گفت: سهامداران باید برای رسیدن قیمت سهام به ارزش ذاتی صبر داشته باشند و سود سرمایه‌گذاری خود را در بلندمدت ارزیابی کنند.
وی افزود: قیمت سهام برخی شرکت‌ها در یک سال خاص با توجه به تغییر نرخ‌های جهانی، کاهش یا افزایش می‌یابد. در این صورت، سهامداران نباید به این مقطع زمانی کوتاه توجه داشته باشند و در واقع باید سود بلندمدت را مدنظر قرار دهند و با ارزیابی دقیق ارزش واقعی سهام، از تصمیم‌گیری عجولانه بپرهیزند.
«ارزش ذاتی» چگونه قیمت سهام را تغییر می‌دهد؟
در همین حال، معاون سرمایه‌گذاری تامین آتیه کارکنان پاسارگاد در گفت‌وگو با خبرنگار ما ضمن اشاره به مفهوم ارزش ذاتی سهام بیان کرد: یکی از واژه‌هایی که کاربرد فراوان در علم اقتصاد و مالی دارد، مفهوم «ارزش» است که در مورد آن تعاریف مختلفی بیان شده است. به طور کلی واژه ارزش به معنی «میزان مطلوبیت یک چیز برای رفع نیازهای یک فرد» می‌باشد و مفهوم ارزش از درجه اهمیت زیادی برای سرمایه‌گذاران برخوردار است.
علیرضا قدرتی در ادامه افزود: هدف اصلی از تعریف ارزش در سرمایه‌گذاری مقایسه آن با قیمت بازار یک دارایی مالی است. از این رو انواع مختلفی از ارزش در این علم به کار برده می‌شود، از قبیل ارزش دفتری، ارزش جایگزینی، ارزش اقتصادی، ارزش منصفانه، ارزش ذاتی و… که هر یک از آنها برای تعیین ارزش واقعی یک دارایی مالی، نقاط ضعف خاص خود را دارند.
وی ادامه داد: اما یکی از بهترین روش‌ها برای ارزش گذاری یک دارایی مالی استفاده از ارزش ذاتی (Intrinsic value) است، که بسیاری از تحلیل کنندگان مالی و سرمایه‌گذاران برای برآورد ارزش دارایی‌های مالی از آن استفاده می‌کنند. در واقع ارزش ذاتی ارزش ذاتی سهام چگونه محاسبه می شود؟ عبارت است از ارزش فعلی جریانات نقدی عایدات آینده که بر اساس بازده جاری بازار تنزیل می‌شود.
قدرتی گفت: به طور کلی ارزش ذاتی سهام دارای دو رکن اساسی جریانات نقدی آینده سهام (سودهای نقدی سال‌های آینده) و نرخ تنزیل (نرخ بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران) است که نرخ بازده مورد انتظار سرمایه‌گذاران نیز تابعی از بازده بدون ریسک بازار و میزان ریسک‌پذیری فرد است.
وی ادامه داد: در برآورد جریان‌های نقدی آینده نوعی عدم اطمینان وجود دارد و هر یک از سرمایه‌گذاران بر اساس درک و پیش فرض‌های خود اقدام به برآورد آنها می‌کنند و هر چقدر پیش‌بینی جریانات آتی دقیق‌تر باشد، ارزش ذاتی صحیح‌تر محاسبه می‌شود. از سوی دیگر، نرخ بازده مورد انتظار افراد با یکدیگر متفاوت است. این موارد سبب می‌شود که از یک سو تشخیص ارزش ذاتی یک سهام با کندی و سختی انجام گردد و از سویی دیگر سرمایه‌گذاران معمولا ارزش‌های ذاتی متفاوتی برای یک سهم در نظر بگیرند.

واکنش کند سرمایه‌گذاران به ارزش ذاتی
معاون سرمایه‌گذاری تامین آتیه کارکنان پاسارگاد در ادامه بیان کرد: به دلیل تغییر کندتر عوامل بنیادین موثر بر ارزش ذاتی سهم، معمولا شکافی بین ارزش ذاتی و قیمت بازار سهام وجود دارد. در صورتی که ارزش ذاتی بزرگ‌تر از ارزش بازار سهام باشد، اصطلاحا می‌گویند سهام زیر قیمت (under value) یا ارزان می‌باشد و در این حالت باید اقدام به خریداری آن سهام کرد. همچنین اگر ارزش ذاتی کوچک‌تر از ارزش بازار سهام باشد در آن صورت سهام گران است و اگر مساوی باشند، اصطلاحا می‌گویند سهام به قیمت می‌باشد. در این حالت باید استراتژی فروش سهام را در پیش گرفت. وی ادامه داد: در صورتی که سهمی‌ارزان یا زیر قیمت باشد، به این معناست که سرمایه‌گذاران و سهامداران اثر عوامل بنیادین موثر بر ارزش ذاتی را کاملا درک نکرده‌اند؛ اما به مجرد اینکه بعضی از سرمایه‌گذاران این وضعیت را تشخیص دهند، قیمت سهام افزایش می‌یابد.
قدرتی افزود: بنابراین، افرادی که زودتر از سایرین اقدام به خرید کرده‌اند، منتفع شده و سود خواهند برد. همچنین سرمایه‌گذارانی که متوجه گرانی قیمت سهام می‌شوند، اقدام به فروش آن نموده و با گذشت زمان سبب کاهش قیمت سهام می‌شوند.
معاون سرمایه‌گذاری تامین آتیه کارکنان پاسارگاد در ادامه بیان کرد: البته ذکر این نکته ضروری است که چون سرمایه‌گذاران به کندی ارزش ذاتی را تشخیص می‌دهند، بنابراین ممکن است سهم برای مدت طولانی ارزان یا گران باقی بماند ولی غالب تحلیلگران بازار سرمایه معتقدند که در‌ بلند‌مدت سهام به سمت ارزش ذاتی میل می‌کند. از نظر قدرتی، نوسانات قیمت سهام براساس شایعات، طول عمر محدودی دارد و در میان‌مدت و بلندمدت، قیمت بازار به ارزش ذاتی نزدیک می‌شود. هر چه قدر میزان کارایی بورس بیشتر باشد، قیمت سهام به ارزش ذاتی نزدیک‌تر است. بنابراین، کسانی که بر اساس شایعات و اخبار اقدام به خرید و فروش سهام می‌کنند در نهایت متضرر و پشیمان خواهند شد.

دو نگاه متفاوت به شایعات
مدیرعامل شرکت کارگزاری سهام پژوهان نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ما، ارزش ذاتی سهام را وابسته به ارزش روز خالص دارایی‌های شرکت دانست و گفت: معیار سنجش ارزش ذاتی سهام یک شرکت براساس دارایی‌های موجود در ترازنامه است، اما این روند در بازار رواج ندارد و ارزش‌گذاری به ویژه از سوی سرمایه‌گذاران حقیقی تنها براساس بالا یا پایین شدن قیمت روزانه سهام صورت می‌گیرد.
محمد قربانی‌فرید در ادامه سخنانش به عدم تاثیر شایعه در سرمایه‌گذاران حقوقی اشاره کرد و گفت: شرکت‌های سرمایه‌گذاری و اشخاص حقوقی با دسترسی به کارشناسان مطلع، در هر زمان قیمت سهام را به درستی ارزیابی می‌کنند؛ بدین ترتیب بازده آتی سهام را محاسبه می‌کنند و شایعات تاثیر چندانی درتصمیمات این افراد ندارد. این در حالی است که بیشتر اشخاص حقیقی دنباله‌رو شایعات هستند و خرید و فروش خود را براساس جو کلی بازار انجام می‌دهند.
وی افزود: اما چون بیشتر سهام بازار را شرکت‌های سرمایه‌گذاری معامله می‌کنند، آنها هم با استفاده از آگاهی‌های یادشده، تن به شایعات نمی‌دهند و می‌توان گفت که شایعات در مجموع نقش پررنگی در بازار سرمایه به ویژه در بلندمدت ایفا نمی‌کنند.

«ارزش ذاتی» نسبی است!
عضو هیات مدیره شرکت تامین سرمایه نوین نیز معتقد است: ارزش ذاتی یک پدیده فیزیکی یا شیمیایی نیست که با انجام آزمایش در آزمایشگاه، بتوان آن را کشف کرد!
زینت مراد نیا با این اعلام نظر افزود: ارزش ذاتی را سرمایه‌گذاران براساس روش‌های خود محاسبه می‌کنند و با توجه به متفاوت بودن روش‌ها، برآوردها، نگرش‌ها، درجه ریسک پذیری و … به تعداد سرمایه‌گذاران می‌تواند ارزش ذاتی برای یک سهم وجود داشته باشد. مرادی‌نیا در ادامه به رشد یا افت قیمت سهام در بازار اشاره کرد و گفت: قیمت سهام براساس انتظار سرمایه‌گذاران از آینده بنگاه‌های اقتصادی تعیین می‌شود.
ممکن است شرکت زیان‌دهی از آینده مناسب برخوردار بوده و به‌رغم زیان، رشد کند و برعکس فعالیت‌های شرکتی رو به افول بوده و با عدم استقبال سرمایه‌گذاران مواجه شود.
عضو هیات مدیره شرکت تامین سرمایه نوین در انتهای سخنانش آینده شرکت‌های سیمانی را با مدنظر قرار دادن ارزش ذاتی، مناسب دانست و گفت: سهام شرکت‌های سیمانی با در نظر گرفتن ارزش جایگزینی، از قابلیت رشد خوبی برخوردارند و در حال حاضر نیز در حد ارزش ذاتی خود دادوستد می‌شوند.

ارزش ذاتی سهام چگونه محاسبه می شود؟

آموزش تحلیل بنیادی و تکنیکال از آموزش‌هایی هستند که هر سرمایه‌گذاری در بدو ورود به بازار سرمایه باید آن را بیاموزد و در معاملات خود استفاده کند. تحلیل بنیادی بر مبنای صورت‌های مالی شرکت‌ها است. یک تحلیل‌گر بنیادی با استفاده از متغیرهایی مانند فروش شرکت، بهای تمام‌شده کالای فروش رفته و … سود تحلیلی هر سهم را برآورد می¬کند و با استفاده از آن اقدام به ارزش‌گذاری سهم با استفاده از روش P/E و یا دیگر روش‌ها، می¬نماید. پس‌ازآن سرمایه‌گذار ارزش ذاتی سهم را با ارزش بازاری آن مقایسه می‌کند. درصورتی‌که ارزش ذاتی سهم بالاتر از قیمت بازار باشد، شخص اقدام به خرید سهم و درصورتی‌که ارزش ذاتی پایین‌تر از بازار باشد؛ در صورت داشتن سهم، اقدام به فروش آن می‌کند.

در این مطلب به محاسبه سود شرکت با روش TTM می‌پردازیم. با ما همراه باشید.

سود هر سهم یا EPS چیست؟

EPS مخفف عبارت Earning Per Share، به معنی سود به ازای هر سهم است. اگر شرکت‌ها در پایان هرسال مالی، درآمد کل را بر تعداد کل سهام شرکت تقسیم کنند، سود هر سهم یا EPS به دست می‌آید. به‌طور ساده‌تر‌، EPS یک شرکت میزان سودی است که شرکت به ازای هر سهم به دست می‌آورد. EPS یکی از موضوعات بسیار مهمی است که به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم بر قیمت سهام شرکت‌ها در بازار بورس تأثیر می‌گذارد. برای مثال فرض کنید که شرکتی در پایان سال مالی خود، ۱.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال درآمد داشته باشد و تعداد سهام شرکت نیز ۱ میلیون باشد. EPS شرکت برابر است با ۱،۰۰۰ ریال: ۱،۰۰۰ = ۱،۰۰۰،۰۰۰ ÷ ۱،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰.

به سودی که شرکت پس از یک سال مالی کسب می‌کند، EPS محقق شده نیز می‌گویند.

نسبت P/E چیست؟

به‌احتمال زیاد، نام نسبت P/E را شنیده‌اید. زمانی که بحث ارزش‌گذاری سهام پیش ارزش ذاتی سهام چگونه محاسبه می شود؟ می‌آید، نسبت قیمت به سود هر سهم (پی بر ای) از قدیمی‌ترین و پراستفاده‌ترین معیارهاست. P/E خلاصه‌شده نسبت قیمت سهم (P مخفف Price) به سود هرسهم (EPS مخفف Earning Per Share) است. همان‌طور که از نام آن مشخص است برای محاسبه P/E، قیمت فعلی سهم را بر درآمد هر سهم (EPS) تقسیم می‌کنیم:

نسبت P/E

اغلب محاسبه نسبت P/E بر اساس سود محقق شده‌ای است که در آخرین گزارش سالیانه ذکر می‌شود. گاهی مقدار EPS موجود در فرمول P/E را EPS تقریبی و پیش‌بینی‌شده سال آینده در نظر می‌گیریم که به “پیش‌بینی درآمد هرسهم سال مالی” آینده نیز مشهور است. همچنین ممکن است برخی بر اساس EPS دو فصل گذشته (۶ ماه گذشته)، EPS آینده را تخمین بزنند و P/E را با این مقدار محاسبه ‌نمایند. اختلاف چندانی بین این متغیرها وجود ندارد؛ اما مهم است بدانید درصورتی‌که در پیش‌بینی EPS ماه‌های آینده از EPS ماه‌های قبل استفاده کنیم، الزاماً تخمین‌ها دقیق و کامل نیست. در شرکت‌هایی که سود ده نیستند و EPS منفی دارند، وضعیتی چالش‌برانگیز برای محاسبه P/E به وجود می‌آید و نظرات مختلفی در این زمینه وجود دارد.

برخی بر این باورند که باید P/E را منفی حساب کرد و برخی اعتقاد دارند باید P/E صفر به سهم داده شود، درحالی‌که بسیاری از افراد دیگر، این‌طور محاسبه می‌کنند که P/E اصلاً برای این سهم وجود ندارد. متوسط P/E کل بازار بورس نیز قابل‌محاسبه است که در کشورهایی مانند آمریکا بین ۱۵-۲۵ در نوسان است؛ ولی این مقدار ارزش ذاتی سهام چگونه محاسبه می شود؟ در بورس ایران بسیار کمتر و معمولاً بین ۱۰-۴ است. نوسانات موجود در P/ E به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای به وضعیت اقتصادی نظیر تورم بستگی دارد. از طرفی نسبت P/E بین صنایع و حتی شرکت‌ها می‌تواند اختلاف زیادی داشته باشد.

بنابراین نسبت P/E نیز به‌عنوان یکی دیگر از متغیرهای اثرگذار در بازار بورس مطرح است.

TTM مخفف عبارت Trailing Twelve Months به معنی دوازده ماه گذشته است. در این روش سهامداران و تحلیلگران می‌توانند بر اساس EPS دوازده ماه گذشته (۴ دوره ۳ ماهه) به ارزیابی یک شرکت بپردازند. طبق الزامات سازمان بورس و اوراق بهادار، شرکت‌ها باید صورت‌های مالی سه‌ماهه خود را منتشر کنند؛ بنابراین سود هر سهم در دوره‌های سه‌ماهه، در دسترس سرمایه‌گذاران خواهد بود.

مزیت روش TTM این است که قیمت سهم بر اساس قیمت واقعی آن تعیین می‌شود. درواقع ارزش‌گذاری سهم توسط سود پیش‌بینی‌شده شرکت انجام نمی‌شود و سرمایه‌گذاران با استفاده از اطلاعات واقعی می‌توانند عملکرد شرکت را ارزیابی کنند و نتایج بهتری به دست آورند.

بنابراین برای درک ساده‌تر می‌توان گفت EPS یک سهم بر اساس سود خالص ۱۲ ماه گذشته محاسبه می‌شود. درصورتی‌که در پایان سال مالی یک شرکت گزارش تفسیری آن را بررسی کنیم، سود (زیان) خالص کل در پایان آن سال تقسیم‌بر تعداد کل سهام شرکت، EPS سهم می‌شود؛ اما درصورتی‌که در میان سال مالی باشیم با توجه به آخرین گزارش ارائه‌شده توسط شرکت می‌توان EPS را به دست آورد. برای مثال، اکنون‌که در نیمه دوم سال ۱۳۹۸ هستیم، EPS یک شرکت برابر با مجموع سود (زیان) خالص ۶ ماهه اول امسال به‌اضافه ۶ ماهه سال گذشته تقسیم‌بر تعداد کل سهام شرکت است.

برای نمونه اطلاعات زیر را درباره سهمی خاص در نظر بگیرید.

سود خالص به ازای هر سهم در پایان سال مالی ۱۳۹۷: ۶،۰۰۰ ریال
سود خالص به ازای هر سهم در ۶ ماهه اول سال ۱۳۹۷: ۴،۰۰۰ ریال
سود خالص به ازای هر سهم در ۶ ماهه اول سال ۱۳۹۸: ۳،۰۰۰ ریال
سود خالص به ازای هر سهم در ۶ ماهه دوم سال ۱۳۹۷: ریال ۲،۰۰۰ = ۴،۰۰۰ – ۶،۰۰۰
۵،۰۰۰ = ۳،۰۰۰ + ۲،۰۰۰

سخن آخر

مزیت استفاده از TTM این است که قیمت سهم بر اساس سود واقعی آن تعیین می‌شود و ارزش‌گذاری سهم صرفاً به‌وسیله سود پیش‌بینی‌شده شرکت توسط سرمایه‌گذاران انجام نمی¬گردد؛ چراکه ممکن است شرکت در گزارش‌های پیش‌بینی سود خود برآورد درستی از سود انجام ندهد و همین امر موجب اشتباه سرمایه‌گذاران شود. حال با استفاده از روش TTM سرمایه‌گذاران با استفاده از اطلاعات واقعی در بازار معامله می‌کنند و به نتایج بهتری در معاملات خود خواهند رسید؛ بنابراین نکته مهم در ارزش‌گذاری سهم با استفاده از نسبت P/E به دست آوردن سود تحلیلی شرکت‌ها است که سرمایه‌گذاران قادر هستند با آموزش تحلیل بنیادی، توانایی برآورد سود هر سهم را در بازار به دست آورند.

NAV چیست؟ کاربرد + فرمول

NAV مخفف عبارت انگلیسی Net Asset Value و به معنای “ارزش خالص دارایی” است که از تفاضل بین ارزش کل دارایی‌ها و ارزش کل بدهی‌ها بدست می‌آید. کاربرد NAV در صندوق سرمایه‌گذاری (صندوق‌های سرمایه‌گذاری در سهام و صندوق سرمایه‌گذاری ETF و …) و شرکت‌های سرمایه‌گذاری است و فرمول محاسبه nav نیز با یکدیگر متفاوت و پیچیدگی و نکات خاص خود را دارد. با ما در این آموزش بورس همراه باشید تا مفاهیم nav در بورس را برای شما بیان کنیم.

NAV (ارزش خالص دارایی) چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

همانطور که گفته شد NAV مخفف عبارت انگلیسی Net Asset Value و به معنای “ارزش خالص دارایی” است که نحوه محاسبه ناو ساده و در عین حال بسیار پیچیده است! در واقع برای محاسبه ارزش خالص دارایی یا همان NAV کافی است تفاضل ارزش کل دارایی‌ها و ارزش کل بدهی‌ها را محاسبه کنید به همین سادگی! ولی پیچیدگیِ کار در محاسبه ارزش کل دارایی‌ها و بدهی‌ها است! البته برای صندوق‌های سرمایه‌گذاری NAV صندوق بصورت روزانه محاسبه و اعلام می‌شود، یکی از پارامترهای کاربردی برای ارزیابی و انتخاب صندوق‌های سرمایه‌گذاری، NAV صندوق است ولی محاسبه NAV شرکت‌های سرمایه‌گذاری بورسی پیچیدگی و مشکلات خاص خود را دارد.

مفهوم NAV در صندوق‌های سرمایه‌گذاری

از آنجایی که خریداران واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری در واقع مالک بخشی از دارایی‌های صندوق خواهند شد بنابراین اطلاع از NAV صندوق از اهمیت بالایی برخوردار است وقتی صحبت از NAV صندوق سرمایه‌گذاری می‌شود منظور ارزش خالص دارایی صندوق به ازای هر واحد صندوق است بنابراین NAV هر یونیت صندوق از تقسیم تفاضل دارایی‌ها و بدهی‌های صندوق بر تعداد کل واحدهای صندوق بدست می‌آید دقت بفرمایید که NAV صدور و NAV ابطال واحدهای صندوق سرمایه‌گذاری نیز بر اساس NAV هر واحد صندوق تعیین می‌شود.

فرمول محاسبه NAV صندوق‌های سرمایه‌گذاری

فرمول محاسبه nav هر واحد صندوق سرمایه گذاری

دارایی‌های صندوق‌های سرمایه‌گذاری مربوط به سهام شرکت‌های بورسی، اوراق مشارکت، سپرده‌های بانکی و… است و محاسبه ارزش خالص دارایی پیچیدگی خاصی ندارد از آنجایی که قیمت سهام شرکت‌های بورسی بصورت روزانه تغییر می‌کند و یا سود نقدی شرکت‌های بورسی به دارایی صندوق‌ها اضافه می‌شود ارزش خالص دارایی صندوق باید روزانه محاسبه شود بنابراین NAV صندوق در انتهای هر روز معاملاتی محاسبه و اطلاع‌رسانی می‌شود و نیازی به محاسبه NAV توسط معامله‌گران نیست.

نکته: بدهی‌های صندوق سرمایه‌گذاری عموما شامل بدهی به کارگزاری‌های بورس جهت خرید سهام، وام و تسهیلات بانکی، حقوق کارمندان، هزینه‌های مدیریتی، بازاریابی و… است.

NAV صدور چیست؟

وقتی شخصی قصد خرید واحدهای صندوق سرمایه گذاری را دارد قیمت فروش واحدهای صندوق به سرمایه گذار جدید بر اساس “NAV صدور” خواهد بود که قیمت آن اندکی بالاتر از NAV صندوق است چرا که نقدینگی جدید حاصل از فروش واحدهای صندوق، صرف خرید اوراق بهادار میشود که مستلزم پرداخت کارمزد است و این کارمزد از شخص خریدار گرفته میشود تا این هزینه بر سرمایه گذاران قبلی صندوق تحمیل نشود.

NAV ابطال چیست؟

همانطور که گفته شد وقتی شخصی واحدهای صندوق سرمایه گذاری را خریداری میکند فرض بر این است که مدیر صندوق با این نقدینگی جدید، اقدام به خرید اوراق بهادار میکند حال فرض کنید شخصی قصد فروش واحدهای سرمایه گذاری خود در صندوق را دارد مبنای قیمت فروش واحدهای صندوق و خالص دریافتی شخص فروشنده بر اساس “NAV ابطال” خواهد بود و بر اساس NAV صندوق تعیین میشود. برای مثال اگر شما مالک 1000 واحد از یک صندوق سرمایه گذاری باشید و NAV ابطال صندوق در روز جاری 50,000 تومان باشد و شما تمام واحدهای خود را ابطال کنید مبلغ 50 میلیون تومان به شما پرداخت میشود.

نحوه محاسبه NAV ابطال

اگر تمام دارایی های صندوق در روز جاری و به نرخ روز فروخته شود و سپس تمام بدهی های صندوق از آن کسر شود مبلغی ارزش ذاتی سهام چگونه محاسبه می شود؟ بدست می آید که اگر این مبلغ بر تعداد کل واحدهای صندوق تقسیم شود NAV ابطال بدست می آید، nav ابطال بصورت روزانه توسط صندوق سرمایه گذاری محاسبه و اعلام میشود.

NAV صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله (ETF)

از آنجایی که ETF‌ها مثل سایر سهام در بورس بصورت لحظه‌ای قابل معامله شدن هستند بنابراین امکان ارزش‌گذاری آنها بالاتر یا پایین‌تر از NAV وجود دارد و بایستی هنگام خرید ETFها به این نکته توجه داشته باشید برای مثال صندوق سرمایه‌گذاری واسطه‌گری مالی یکم (دارا یکم) که اولین صندوق ETF دولتی است امروز 9 مهر 99 قیمت معامله شده آن در بورس پایین تر از NAV هر واحد صندوق است.

NAV صندوق‌های سرمایه گذاری قابل معامله (ETF)

NAV شرکت‌های سرمایه‌گذاری فعال در بورس تهران

شرکت‌های سرمایه‌گذاری متعددی در بورس پذیرفته شده‌اند برای مشاهده لیست تمام شرکت‌های سرمایه‌گذاری دارای مجوز از سازمان بورس و ارواق بهادار می‌توانید به صفحه مربوطه در سایت کدال “لیست شرکت‌های سرمایه‌گذاری” مراجعه کنید.

شرکت های سرمایه گذاری در بورس

محاسبه NAV شرکت‌های سرمایه‌گذاری با توجه به صورت‌های مالی ساده است! برای مثال در شکل زیر صورت‌های مالی شرکت صبا تامین (نماد بورسی: صبا) را مشاهده بفرمایید، با جمع “حقوق صاحبان سهام” و “کل بدهی‌ها” به “کل دارایی” شرکت میرسیم که در ترازنامه محاسبه و بیان شده است اما “جمع دارایی‌ها” در ترازنامه شرکت معرف خالص ارزش دارایی ها (NAV) نخواهد بود! چرا که پرتفوی شرکت‌های سرمایه‌گذاری شامل سرمایه‌گذاری در شرکت‌های بورسی و سرمایه‌گذاری‌های غیر بورسی است و عموما دارایی‌هایی مثل املاک و ساختمان، درآمدهای غیرعملیاتی (نظارت روی پروژه ها، پیمانکاری و…) دارند بنابراین محاسبه خالص ارزش دارایی‌های شرکت پیچیدگی‌های خاص خود را دارد.

برای مثال طبق اصول حسابداری، تمامی دارایی‌های شرکت به قیمت زمان خرید در ترازنامه ثبت می‌شود یعنی فرض کنید شرکتی در سال 1380 یک قطعه زمین را به قیمت 1 میلیارد تومان خریداری کرده است حال ارزش این زمین در ترازنامه شرکت همچنان همان 1 میلیارد تومان لحاظ خواهد شد! (البته شرکت‌ها با استفاده از افزایش سرمایه از محل تجدید ارزیابی می‌توانند نسبت به بروزرسانی ارزش دارایی‌های خود اقدام کنند.) همچنین برخی شرکت‌های سرمایه‌گذاری فعالیت هلدینگی دارند که خود این موضوع بر پیچیدگی محاسبه NAV شرکت می‌افزاید! اگر فعالیت‌های تولیدی را نیز به فعالیت شرکت‌های سرمایه‌گذاری اضافه کنیم محاسبه NAV پیچیده‌تر نیز خواهد شد!

محاسبه nav شرکت های سرمایه گذاری بورسی

برای محاسبه NAV شرکت‌های سرمایه‌گذاری و شرکت‌های تولیدی فعال در بورس حتما به نوع دارایی‌های شرکت توجه کنید (سرمایه‌گذاری در شرکت‌های بورسی، سرمایه‌گذاری‌های غیر بورسی، دارایی‌های غیر سرمایه‌گذاری مثل املاک و ساختمان و…) و مدنظر داشته باشید شرکت‌های سرمایه‌گذاری که بیشترین فعالیت آنها در زمینه سرمایه‌گذاری در شرکت‌های بورسی است می‌توان از NAV به عنوان ابزاری برای محاسبه ارزش ذاتی هر برگه سهام شرکت استفاده کرد.

نکته: با توجه به پیچیدگی در محاسبه NAV شرکت‌های تولیدی فعال در بورس، اکثر معامله‌گران از EPS (EPS در بورس چیست؟) به عنوان ابزاری برای قیمت‌گذاری سهام این شرکت‌ها استفاده میکنند.

نسبت P/NAV در بورس چیست؟

همانطور که در مقاله‌های قبلی اشاره کردیم نسبت P/E در بورس یکی از نسبت‌های کاربردی هنگام تحلیل سهام شرکت‌های بورسی است (P معرف قیمت و E معرف سود) در واقع با توجه به چشم‌انداز شرکت در سوددهی هر چه نسبت P/E بیشتر باشد یعنی انتظار سهامداران از سودآوری شرکت در آینده بیشتر است بنابراین طبق نسبت P/E، قیمت امروز سهام با توجه سود آینده شرکت تعیین می‌شود! اما از آنجایی که NAV بیانگر ارزش خالص دارایی شرکت است بنابراین طبق نسبت P/NAV قیمت امروز سهام با توجه به ارزش خالص دارایی فعلی شرکت تعیین می‌شود.

نکته: نسبت P/NAV از اعتبار بیشتری نسبت به P/E برخوردار است و تحلیل بر اساس P/NAV از ریسک کمتری نسبت به تحلیل بر اساس P/E برخوردار است.

نسبت P/NAV در واقع بیانگر نسبت قیمت فعلی سهام (Price) به ارزش خالص دارایی شرکت (NAV) است و هر چه نسبت P/NAV به عدد 1 نزدیک‌تر باشد بیانگر این نکته است که قیمت فعلی سهام منطبق با ارزش خالص دارایی‌های فعلی شرکت است هنگام بررسی نسبت P/NAV سه حالت زیر وجود دارد:

  • P/NAV < 1: نسبت P/NAV کمتر از 1 بیانگر این است که قیمت سهام از ارزش ذاتی آن کمتر است بنابراین می‌تواند مستعد صعود است.
  • P/NAV = 1: نسبت P/NAV برابر با 1 بیانگر این است که قیمت سهام دقیقا با ارزش ذاتی آن برابر است.
  • P/NAV > 1: نسبت P/NAV بزرگتر از 1 بیانگر این است که قیمت سهام از ارزش ذاتی آن بیشتر است بنابراین می‌تواند مستعد نزول است.

تذکر: عموما میانگین قیمت سهام در بازار بورس پایین تر از 75 درصد NAV هر سهم معامله می‌شود بنابراین شرکت‌هایی که P/NAV کمتر از 0.75 دارند می‌توانند گزینه مناسبی برای خرید باشند.

نکته: صرفا با درنظر گرفتن نسبت P/NAV پایین نمی‌توانیم به ارزندگی قیمت سهام پی ببریم! چرا که گاهی اوقات بازار به استقبال وضعیت نامطلوب شرکت در آینده می‌رود! یعنی بازار انتظار دارد NAV شرکت در آینده با کاهش مواجه شود، بررسی شرکت‌های زیرمجموعه شرکت سرمایه‌گذاری می‌تواند راهگشای شما باشد.

تذکر: خرید سهام شرکت‌های سرمایه‌گذاری در بورس صرفا بر اساس نسبت P/NAV کار اشتباهی است چرا که ممکن است NAV این شرکت‌ها بخاطر رشد حبابی سهام شرکت‌های زیرمجموعه آن رخ داده باشد و احتمال کاهش قیمت سهام آن شرکت‌ها و بالطبع NAV شرکت سرمایه‌گذاری وجود دارد. تجربیات خودتون پیرامون NAV در بورس را با ما و سایر دوستانتان به اشتراک بگذارید…

اگر قصد یادگیری 0 تا 100 مبحث آموزش بورس را دارید به شما توصیه می‌کنیم مقالات آموزشی زیر را به ترتیب مطالعه بفرمایید، به مرور مقالات جدیدتر پیرامون آموزش بورس در سایت درج خواهد شد حتما پیگیر پارس‌سهام باشید.

ارزش ذاتی سهام چگونه محاسبه می شود؟

مقدمه

انواع ارزش سهام

احتمالا تا این جا به صورت کلی با بازار سرمایه آشنا شده‌اید. در ویدیوها و مقالات گذشته سعی کردیم در مورد انواع روش‌های سرمایه‌گذاری در بورس، نحوه خرید و فروش سهام، انتخاب سهام مناسب برای سرمایه‌گذاری و عوامل موثر بر قیمت سهام توضیحاتی را ارائه کنیم. اگر به تازگی به ما پیوسته‌اید توصیه می‌کنم حتما سری به ویدیوها و دیگر مقالات بزنید…

اما اگر چند وقتی است که وارد این حوزه شده‌اید ممکن است عباراتی مثل ارزش اسمی سهام، ارزش دفتری ، ارزش ذاتی و … به گوش شما خورده باشد. به نظر شما این ارزش‌ها چه تفاوتی با هم دارند؟! برای انجام معاملات سهام دانستن کدام یک از این‌ها لازم است؟! اصلا چند نوع قیمت یا همان ارزش سهام داریم؟!

در ظاهر به نظر می‌رسد که آشنایی با همه این مفاهیم امری بسیار پیچیده و گیج‌کننده است، اما واقعیت چیز دیگری است. در این چند سالی که در بورس فعالیت می‌کنم دریافتم که علارغم سادگی این موضوعات کمتر کسی است که به طور کامل مفهوم آن‌ها را بداند! حتی بسیاری از افرادی که سال‌هاست در خرید و فروش سهام دستی دارند، از ارائه یک تعریف ساده برای این مفاهیم عاجزند! اما نگران نباشید! در این مقاله قصد داریم یک بار برای همیشه این موضوع را حل کنیم. پس حتما همراه ما باشید …

انواع ارزش(قیمت) سهام

ارزش اسمی

ارزش اسمی یک سهم، قیمتی است که در هنگام تاسیس شرکت برای هر سهم ثبت شده و در اساس‌نامه آن نیز ذکر می‌شود. در کشور ما ارزش اسمی سهام شرکت‌های سهامی عام (پذیرفته شده در بورس) بر اساس قانون نمی‌تواند بیشتر از ۱۰۰۰۰ ریال باشد. البته این عدد در حال حاضر معمولا ۱۰۰ تومان یا ۱۰۰۰ ریال است. ارزش اسمی سهام بر روی برگه سهام نیز درج می‌شود. ارزش اسمی سهام شرکت‌های سهامی خاص می‌تواند اعدای بیشتر ار ۱۰۰۰۰ ریال مثل یک میلیون ریال، صدهزار ریال و … باشد.

قیمت اسمی هر سهم شرکت

ارزش اسمی هر سهم شرکت “کاشی صدف سرام استقلال آباده” ۱۰۰۰ ریال

همچنین لازم به ذکر است تعداد سهام یک شرکت از تقسیم سرمایه ثبت شده شرکت بر ارزش اسمی سهام آن شرکت به دست می‌آید. مثلا فرض کنید یک شرکت سهامی عام سرمایه‌‌ ثبت شده معادل ۱۰۰۰ میلیارد ریال داشته باشد. از تقسیم ۱۰۰۰ میلیارد ریال بر ۱۰۰۰ ریال ارزش اسمی سهام، تعداد برگه سهام شرکت که ۱ میلیارد خواهد بود به دست می‌آید.

منظور از سرمایه ثبت شده در این جا آخرین سرمایه‌ای است که در دفاتر رسمی به ثبت رسیده باشد. مثلا اگر یک شرکت ملکی را چندین سال پیش به قیمت ۱ میلیارد تومان خریده باشد، قیمت ثبت شده آن تا زمان ارزیابی کارشناسی مجدد همان ۱ میلیارد تومان خواهد بود.

ارزش دفتری

در صورتی که دارایی‌های ثابت و جاری یک شرکت را منهای بدهی‌های آن کنیم، مبلغ سرمایه متعلق به سهامداران یا همان حقوق صاحبان سهام به دست می‌آید. از تقسیم حقوق صاحبان سهام بر تهداد سهام شرکت، ارزش دفتی هر سهم به دست خواهد آمد. ممکن است این تصور به وجود بیاید که چون بدهی‌ها از دارایی‌ها کسر شده، لذا ارزش دفتری همواره از ارزش اسمی کمتر است. اما نکته‌ای که باید به آن توجه شود این است که در محاسبه دارایی‌های شرکت در این جا علاوه بر سرمایه ثبت شده می‌بایست مبالغ نقدی، سپرده‌ها، سرمایه‌گذاری‌ها، سود انباشته و سایر اندوخته‌ها را نیز در نظر گرفت. پس می‌توان نتیجه گرفت که دارایی‌های یک شرکت معمولا از سرمایه‌ثبت ارزش ذاتی سهام چگونه محاسبه می شود؟ شده آن بیشتر است. مگر در مواردی خاص!

لازم به ذکر است که در هنگام تاسیس یک شرکت معمولا ارزش اسمی و ارزش دفتری با هم برابر هستند.
از آن جا که اطلاعات و ارقام و اعداد مربوط به دارایی‌ها، بدهی‌ها و سایر اطلاعات مالی یک شرکت‌ در دفاتر مالی محاسبه شده و ثبت می‌شوند، به ارزش محاسبه شده در این روش ارزش دفتری یا قیمت دفتری می‌گویند. همچنین لازم به ذکر است که اطلاعات مالی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس و فرابورس به صورت کامل، دقیق و در فواصل زمانی مشخص بر روی سامانه جامع اطلاع رسانی ناشران (کدال) در اختیار سرمایه‌گذاران و سایر افراد قرار می‌گیرد.

ٌصورت مالی ترازنامه سال 96 مربوط به پتروشیمی پارس

ٌصورت مالی ترازنامه سال ۹۶ مربوط به پتروشیمی پارس

ارزش بازار

همان‌طور که از اسم آن نیز مشخص است به قیمتی که سهام یک شرکت در حال حاضر در بازار معامله می‌شود ارزش بازار می‌گویند. در این جا منظور از بازار همان بازار بورس است. در واقع سهام شرکت‌ها معمولا در قیمتی غیر از ارزش اسمی و دفتری خود معامله می‌شوند. این ارزش‌گذاری بر اساس مکانیزم عرضه و تقاضا در تابلوی معاملات بورس تعیین می‌گردد. در تصویر زیر تابلوی معاملات شرکت حمل و نقل بین‌المللی فارس در روز ۱۰ام شهریور سال ۹۷ را مشاهده می‌کنید. به نظر شما ارزش بازاری هر سهم این شرکت در این روز چقدر بوده است؟!

صفحه مربوط به معاملات سهام شرکت حمل و نقل بین‌المللی فارس

صفحه مربوط به معاملات سهام شرکت حمل و نقل بین‌المللی فارس

عوامل زیادی بر روی ارزش بازار یک سهم و میزان عرضه و تقاضا برای آن تاثیر می‌گذارند. مثلا شرکت‌های که عملکرد و چشم‌انداز مناسبی در سودآوری داشته باشند ممکن است حتی تا چند برابر ارزش اسمی و دفتری خود معامله شوند. در این حالت سرمایه‌‌گذاران بر اساس پیش‌بینی‌ها از عملکرد شرکت قیمت‌های پیشنهادی خود برای خرید یا فروش سهم را ارائه می‌کنند. در برخی موارد نیز ممکن است به دلیل عملکرد ضعیف یک شرکت قیمت سهام آن حتی به قیمتی کمتر از ارزش اسمی آن برسد. در مقاله عوامل تاثیرگذار بر قیمت سهام می‌توانید اطلاعات بیشتری را در این مورد به دست آورید.

ارزش ذاتی

در مقاله “چگونه یک سهام خوب انتخاب کنیم؟” گقتیم که به طور کلی دو روش برای تحلیل سهام در بورس وجود دارد. با استفاده از این دو روش، سرمایه‌گذاران قادر به انتخاب سهام مناسب جهت سرمایه‌گذاری هستند. اساس این دو روش یعنی تحلیل بنیادی و تحلیل تکنیکال، بر ارزش‌گذاری و تعیین ارزش ذاتی و واقعی برای سهام استوار است. با استفاده ار این دو روش، سرمایه‌گذاران عواملی را که می‌توانند بر قیمت سهام اثر بگذارند بررسی کرده و در نهایت یک قیمت را بر اساس تحلیل‌های خود برای سهام پیش‌بینی می‌کنند. قیمت ذاتی یک سهم، بیانگر ارزشی است که سرمایه گذاران برای سهم قائل هستند.

تحلیل بنیادی و تحلیل تکنیکال - دو روش ارزش‌گذاری و تعیین قیمت ذاتی سهام

تحلیل بنیادی و تحلیل تکنیکال – دو روش ارزش‌گذاری و تعیین ارزش ذاتی سهام

ارزش(قیمت) سهام یک شرکت در بازار (بورس) ممکن است کمتر، بیشتر و یا برابر با ارزش ذاتی آن باشد. در بازار سرمایه احتمالا این جمله را زیاد خواهید شنید: ” فلان سهم بیشتر از این‌ها می‌ارزد!” این جمله دقیقا به همین موضوع اشاره دارد که ارزش ذاتی سهام ممکن است خیلی بیشتر از ارزش بازاری آن باشد. پس در صورتی که از نگاه سرمایه‌گذاران ارزش بازاری یک سهم از ارزش ذاتی آن کمتر باشد سهم برای سرمایه‌گذاری مناسب است و بالعکس!

با توضیحاتی که داده شد ممکن است برای شما این سوال به وجود آید که وقتی می‌توان ارزش ذاتی یک سهم را محاسبه کرد، چطور سهام برخی شرکت‌ها ارزش ذاتی سهام چگونه محاسبه می شود؟ ممکن است بیشتر یا کمتر از ارزش ذاتی خود معامله شوند؟! پاسخ این سوال به نوعی در خود آن نهفته است!

اولا عواملی که بر قیمت سهام اثر می‌گذارند همواره در حال تغییر هستند. پس ارزش ذاتی سهام شرکت‌ها نیز دائما در حال تغییر بوده و کسانی که زودتر این تغییرات را تحلیل کرده و ارزش ذاتی سهم را ارزیابی کنند، موفق‌تر خواهند بود.
ثانیا، محاسبه ارزش ذاتی سهم تا حدودی به نوع تحلیل سرمایه‌گذاران بستگی دارد. به این معنا که همواره اختلاف نظر میان سرمایه‌گذاران وجود دارد و در واقع همین اختلاف نظرات است که باعث می‌شود سهام شرکت‌های مختلف همواره در حال خرید و فروش باشد. پس توجه کنید که قیمت بازار همواره سعی دارد که به قیمت ذاتی سهم میل کند.

ارزش بازار و ارزش ذاتی

چکیده مطلب:

تا این جا احتمالا یک دید کلی و شفاف در مورد انواع ارزش سهام به دست آورده‌اید. چهار ارزشی که به آن اشاره شد یعنی ارزش اسمی، ارزش دفتری، ارزش بازار و ارزش ذاتی ارزش ذاتی سهام چگونه محاسبه می شود؟ بیشترین کاربرد در مفاهیم و تحلیل‌های بورسی را دارند. احتمالا شما هم از این پس بیشتر این واژه‌ها را خواهید شنید. ضمن این که بسیاری از سرمایه‌گذاران برای تحلیل سهام و سرمایه‌گذاری‌های خود، از روش‌های بنیادی ارزش‌گذاری استفاده می‌کنند، که پایه و اساس تمامی این روش‌ها آشنایی با همین مفاهیم است.

نکته قابل ذکر دیگر این که ارزش‌‌های مختلف دیگری را بر اساس مبانی حسابداری و ارزش‌گذاری برای سهام شرکت‌ها می‌توان محاسبه کرد. مثلا در مباحث حسابداری ارزش انحلال و ارزش جایگزینی نیز مطرح هستند که سعی می‌کنیم در مقالات دیگر در مورد آن‌ها توضیحاتی را ارائه کنیم.

قیمت سهام چگونه محاسبه می شود

قیمت سهام چگونه محاسبه می شود

ساعد نیوز: به دلیل اینکه صنعت های بزرگ برای رسیدن به اهداف خود که غالبا کلان می باشد به سرمایه های فراوانی نیاز دارند و از سوی دیگر افراد با داشتن سرمایه های اضفی در دست خود مایل به کسب سود بیشتر می باشند، بازار سرمایه نظیر بورس و شرکت های سرمایه گذاری با جممع اوری این سرمایه ها به اهداف خود موجودیت می بخشند. بخاطر همین امر دانستن قیمت سهام مهم است

به دلیل اینکه صنعت های بزرگ برای رسیدن به اهداف خود که غالبا کلان می باشد به سرمایه های فراوانی نیاز دارند و از سوی دیگر افراد با داشتن سرمایه های اضفی در دست خود مایل به کسب سود بیشتر می باشند، بازار سرمایه نظیر بورس و شرکت های سرمایه گذاری با جممع اوری این سرمایه ها به اهداف خود موجودیت می بخشند. بخاطر همین امر دانستن قیمت سهام مهم است.

یکی از مفاهیم پایه ای در تعیین ارزش یک سهم «سود هر سهم» یا همان EPS است. همان طور که از نامش پیداست مقدار سود متعلق به یک سهم شرکت، از تقسیم کل سود سالانه ی شرکت بر تعداد سهام شرکت به دست می آید. مثلا اگر شرکتی ۱ میلیون سهم داشته باشد و سود سالانه ی آن ۵ میلیون تومان باشد، از تقسیم ۵ میلیون بر ۱ میلیون به سود ۵ تومانی برای هر سهم می رسیم.

برای بررسی میزان پول لازم برای خرید ۱ سهم از شرکت کافیست سود سال های آینده را جمع کنید:

قیمت سهام = EPS سال اول + EPS سال دوم + …

البته می دانیم که ارزش ۱ تومان امروز با ۱ تومانِ ۱۰ سال بعد یکی نیست. به دلیل نرخ سود (i)، پول شما پس از ۱۰ سال ارزش کمتری خواهد داشت. پس فرمول پیشین نیاز به بهبود دارد:

… + (۲^(EPS ÷ (i+۱ سال دوم) + ((EPS) ÷ (i+۱ سال اول)) = قیمت سهام

۱. شرکت های بالغ به حدی بزرگ شده اند که به سختی و کندی رشد می کنند

نرخ سود ÷ EPS = قیمت سهام

نرخ سود مورد انتظار را می توان با توجه به میزان ریسک مربوط به شرکت، ریسک بازار و نرخ سود درازمدت اعلام شده توسط دولت محاسبه کرد.
قیمت سهام این شرکت ها معمولا به کندی تغییر می کند. تنها تغییر نرخ سود رسمی، ریسک های مربوط به شرکت (مثل سیل یا حمله ی آفات برای شرکت های حوزه ی کشاورزی) و یا تغییر ریسک بازار (مانند بحران مالی سال ۲۰۰۸) است که باعث تغییر قیمت قابل توجه می شود. اما در شرایط عادی هیجان چندانی وجود نخواهد داشت.

2. شرکت های در حال رشد

(نرخ رشد مورد انتظار شرکت – نرخ سود) ÷ EPS سال بعد = قیمت سهام

اجازه دهید از یک مثال ساده استفاده کنیم. فرض کنیم EPS سال آینده شرکتی ۴۸ تومان است، نرخ سود مورد انتظار را با توجه به ریسکی که برای آن محتمل می دانیم، ۲۰ درصد در نظر می گیریم و نرخ رشد سالانه ی شرکت هم ۵ درصد است. بنابراین طبق فرمول، قیمت ایده آل سهام ۳۲۰ تومان خواهد بود:
۳۲۰ = (۵٪ – ۲۰٪) ÷ ۴۸

عوامل موثر بر قیمت سهام در بورس شامل سه دسته عوامل: 1- عوامل محیطـی یا کلان، 2- عوامل مرتبط با صنعت و 3- عوامل درونی، هستند.

هر سهم، چهار نـوع قیمت دارد:

الف: قیمت اسمی: قیمت اسمـی یک سهم، قیمتی است که عرضه اولیه سهام شرکت براساس آن قیمت انجام می شود. قیمت اسمی هر یک از سهام شرکت های پذیرفته شده در بورس در ایران، یکصد تومان (1000 ریال) است. مبلغ قیمت اسمی، بر روی برگه های سهام درج می شود. همانطور که می دانید، کل سرمایه شرکت، تعداد سهام منتشر شده و قیمت اسمی هر یک از سهام، به علاوه تعداد سهامی که سهامدار در اختیار دارد، بر روی برگه سهام درج می شود.

ب: قیمت دفتـری: اگر مجموع بدهی های شرکت را از مجموع دارایی های شرکت کم کنیم، مبلغ باقیمانده نشان دهنده مجموع ارزش سرمایه سهامداران شرکت یا به تعبیر دقیق تر، مجموع حقوق صاحبان سهام شرکت خواهد بود. حال اگر مبلغ حقوق صاحبان سهام شرکت را بر تعداد سهام شرکت تقسیم کنیم، عدد حاصل بیانگر قیمت دفتری هر سهم است.

برای مثال، فرض کنید مجموع ارزش دارایی های شرکت الف در پایان سال اول فعالیت شرکت، 10 میلیارد تومان است. این شرکت همچنین در مجموع 7 میلیارد تومان به بانکها و سایر شرکتها، بدهی دارد. بنابراین، مجموع حقوق صاحبان سهام این شرکت 3 میلیـارد تومان خواهد بود (3=7-10). حال اگر شرکت مذکور در مجموع تعداد 20 میلیون سهم منتشر کرده باشد، ارزش دفتری هر سهم این شرکت 150 تومان خواهد بود. (150=20000000/3000000000)

شاید برای شما این سوال بوجود آمده باشد که چطور قیمت اسمی سهام شرکت الف 100 تومان است، در حالیکه قیمت دفتری سهام این شرکت 150 تومان؟ پاسخ این است که میزان سودی که شرکت در پایان سال اول فعالیت خود بدست آورده است نیز به عنوان حقوق سهامداران محسوب و باعث شده است تا ارزش دفتری سهم، از 100 تومان به 150 تومان افزایش یابد.

دلیل ذکر کلمه "دفتر" در قیمت دفتری سهم هم این است که اعداد و ارقام مربوط به دارایی ها و بدهی های شرکت، براساس ارقام ثبت شده در دفاتر حسابداری شرکت، مدنظر قرار می گیرند.

ج: قیمت بازار: قیمت بازار یا قیمت معاملاتی، قیمتی است که سهام بر اساس آن، در بورس معامله می شود.. اگرچه قیمت اسمی هر سهم در بورس 100 تومان است، اما سهام اغلب شرکت ها در بورس بر اساس قیمت اسمی و حتی ارزش دفتری، معامله نمی شود. آنچه که قیمت سهم در بورس را تعیین می کند، میزان عرضه و تقاضا برای یک سهم است. برای مثال، ممکن است به علت عملکرد خوب یک شرکت، سرمایه گذاران زیادی متقاضی خرید سهام آن شرکت در بورس باشند. بنابراین، قیمت آن در بورس بر اساس میزان تقاضا، افزایش خواهد یافت و حتی ممکن است این افزایش، تا چند برابر قیمت اسمی هم باشد. در نقطه مقابل، عملکرد ضعیف یک شرکت ممکن است باعث بی رغبتی سرمایه گذاران به خرید یا نگهداری سهم مذکور و در نتیجه، افزایش عرضه آن در بورس باشد. طبیعتاً با افزایش عرضه، قیمت سهم کاهش یافته و اگر این روند ادامه یابد، ممکن است قیمت سهم حتی به زیر قیمت اسمی، یعنی 100 تومان برسد. بنابراین، قیمت بازار یک سهم، قیمتی است که در بورس، برای سهم تعیین می شود.

د: قیمت ذاتی: منظور از قیمت ذاتی یک سهم، ارزش واقعی آن سهم است. شاید برای شما این سوال بوجود آید که چه تفاوتی بین قیمت بازار و قیمت ذاتی یک سهم وجود دارد. اجازه بدهید با یک مثال توضیح دهیم. فرض کنید قیمت بازار سهم شرکت الف، هم اکنون 200 تومان است، به بیان دیگر، سهام شرکت الف هم اکنون با قیمت 200 تومان در بورس در حال خرید و فروش است. اما سرمایه گذاران زیادی همچنان متقاضی خرید این سهم هستند. اگر از این سرمایه گذاران سوال کنید که چرا قصد دارید سهام این شرکت را خریداری کنید؟ پاسخ همه آنها این خواهد بود که "به نظر ما، این سهم بیشتر از 200 تومان ارزش دارد". معنی این جمله این است که ارزش واقعی سهام شرکت الف، بیشتر از قیمت بازار این سهم است.

بنابراین، در یک تعریف ساده، قیمت ذاتی یک سهم، بیانگر ارزشی است که سرمایه گذاران برای سهم قائل هستند. طبیعتاً اگر از دید سرمایه گذاران، ارزش ذاتی یک سهم بالاتر از قیمت بازار آن سهم باشد، گزینه مناسبی برای خرید خواهد بود، اما اگر ارزش ذاتی یک سهم کمتر از ارزش بازار آن باشد، سهم مذکور گزینه مناسبی برای سرمایه گذاری به شمار نمی رود.

EPS یا سود هرسهم

سود هر سهم (EPS) یکی از آماره های مالی بسیار مهم است که مورد توجه سرمایه گذاران و تحلیل گران مالی می باشد. EPS از تقسیم سود پس از کسر مالیات شرکت، بر تعداد کل سهام، محاسبه می شود. که نشان دهنده سودی است که شرکت در یک دوره مشخص به ازای یک سهم عادی بدست آورده است (نوو، 1385). اولین جزء محاسبه ی EPS درآمد (درآمد اختصاصی سهامداران عمومی) است. در واقع درآمد سهامداران عمومی، باقی مانده سود، پس از توزیع سهم کارفرمایان، عرضه کنندگان، ارائه دهندگان خدمات، صاحبان سهام ممتاز و بستانکاران می باشد. دومین جزء EPS تعداد سهم منتشر شده در بازار توسط شرکت است. لازم به ذکر است، تعداد سهام موجود بازار را به عنوان جزئی از EPS شرکت تلقی می شود تا بتوان میزان مطالبات سهامداران عمومی را نسبت به درآمد در هر واحد اندازه گیری نمود به عبارت دیگر EPS مقدار سودی است که به هر سهم اختصاص می یابد با محاسبه سطح درآمد شرکت از این روش می توان به میزان درآمدی که هر فرد کسب می کند، دست یافت. با اینکه اجزای EPS ظاهرا ساده به نظر می رسد اما در واقعیت این طور نیست و این عناصر کاملا پیچیده اند. به عنوان مثال، تخمین تعداد سهام در بازار کاری ساده نیست چرا که به مرور زمان تعداد سهام دایما در حال تغییر یا جابه جایی است به طوری که انتشار سهام یا بازخرید سهام توسط شرکتها، تعداد سهام موجود در بازار را تغییر می دهد و با عرضه مقدار زیادی سهام توسط یک شرکت در انتهای یک دوره مالی، تعداد متوسط سهام در انتهای دوره بسیار بیشتر از اوایل دوره خواهد بود که به این ترتیب در محاسبه EPS مشکل ایجاد می کند.

DPS چیست؟

DPS یا Dividend Per Share DPS به مقدار سودی گفته می شود که به ازای هر سهم به سهامداران پرداخت می شود. مقدار این سود (سود تقسیمی هر سهم) با توجه به تصمیم هیئت مدیره و آراء سهامداران * حاضر در مجمع عمومی سالانه تعیین می شود. لازم به ذکر است سود تقسیمی (DPS) نباید کمتر از ۱۰% سود تحقق یافته (EPS تحق یافته) باشد و شرکت ها موظف هستند سود تقسیمی تصویب شده را حداکثر تا ۸ ماه پس از برگزاری مجمع عمومی سالانه به سهامداران پرداخت نمایند.

* حق رای هر سهامدار به نسبت درصد مالکیت وی از شرکت است.

لازم به ذکر است بخشی از سود تحقق یافته شرکت (معادل ۵% سود خالص هر سال) تحت عنوان اندوخته قانونی ذخیره می شود. این مقدارطبق قانون تجارت تعیین شده و تا زمانی که به ۱۰%سرمایه شرکت برسد، لازم اجرا است.

گزارش های میان دوره ای شرکت ها:

شرکت ها موظف هستند در دوره های ۳ ماهه، میزان تحقق سود پیش بینی شده (EPS) خود را اعلام نمایند. در این میان گزارش های اولین پیش بینی درآمد ۶ ماهه، آخرین عملکرد ، باید به تایید حسابرسان معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار برسد.

تعدیل EPS

پیش بینی درآمد هر سهم (EPS) در هر زمان می تواند نسبت به آخرین پیش بینی اعلام شده، تغییر مثبت یا منفی (افزایش یا کاهش) داشته باشد. تعدیل و یا تغییر پیش بینی درآمد هر سهم، ارتباطی با دوره گزارش دهی ندارد. شرکت ها باتوجه به تعدیل صورت گرفته طی گزارشی تغییرات پیش بینی را از طریق سامانه کدال اعلام می نمایند.

فرمول محاسبه درصد سود یا زیان

1- کم کردن قیمت فروش از قیمت خرید، مقدار سود یا ضرر را مشخص می کند.

2- از تقسیم مقدار پولی سود یا زیان حاصل بر قیمت خرید، رقمی اعشاری به ارزش ذاتی سهام چگونه محاسبه می شود؟ دست خواهد آمد. این عدد، سود کسب شده را با مقدار اولیه سرمایه گذاری مقایسه می کند و نتیجه را به نمایش می گذارد.

3- ضرب رقم به دست آمده در 100 تنها برای جا به جایی اعشار و ارائه درصد سود یا ضرر نسبت به مبلغ سرمایه گذاری اصلی است.

محاسبات درصد سود یا ضرر یک سرمایه گذاری، بدون فروش سرمایه گذاری نیز روندی بسیار مشابه دارد.در زمانی که هنوز دارایی موردنظر (مثلا سهم) به فروش نرفته، قیمت فعلی بازار جایگزین قیمت فروش می شود.نتیجه نیز سود (یا ضرر) غیر واقعی خواهد بود که به عنوان سود/زیان محقق نشده نیز شناخته می شود. دلیل این که به حاصل محاسبه، سود (یا زیان) غیرواقعی یا محقق نشده گفته می شود، این است که سرمایه گذاری هنوز فروخته نشده است.به عبارت دیگر شما تا زمانی که سرمایه گذاری خود را نفروخته اید (دارایی تان چه سهام باشد و چه یک خانه) نمی توانید بگویید سود محقق شده است.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.